Ανθή Αγγελοπούλου
Στις τάσεις που θα διαμορφώσουν τον κλάδο των φαρμακαποθηκών τα επόμενα χρόνια αναφέρθηκε ο γενικός διευθυντής ΠΕΙ.ΦΑ.ΣΥΝ., Θανάσης Μουχτής, εξηγώντας ότι πρωτίστως για να επιβιώσουν οι εταιρείες είναι απαραίτητη η αλληλεξάρτηση, η συγκέντρωση επιχειρήσεων, οι επενδύσεις και η τεχνολογία με πρακτική αξία.
Η μαθηματική λογική οδηγεί αναπόφευκτα, όπως λέει, σε συρρίκνωση. Και αυτό δεν είναι αποτυχία διοίκησης αλλά αναγκαία ωρίμανση. Ήδη τους τελευταίους 18 μήνες καταγράφηκαν αρκετές αναγκαστικές έξοδοι από την αγορά.
Κύριε Μουχτή σύμφωνα με στοιχεία της ΣΤΟΧΑΣΙΣ, η αγορά των φαρμακαποθηκών — συνεταιριστικών και ιδιωτικών — παρουσιάζει ανοδική πορεία «ξεπερνώντας» τις συνέπειες μείωσης της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης. Ποια είναι η γνώμη σας;
Η φαρμακευτική αγορά δεν ακολουθεί τη δημόσια δαπάνη αλλά τη βιολογική. Η δημόσια δαπάνη πιέζει τις τιμές αποζημίωσης και συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους ενώ δεν αναστέλλει τον όγκο. Ο ασθενής με χρόνια νόσο δεν αναβάλλει τη θεραπεία επειδή ο ΕΟΠΥΥ έκοψε ποσοστά. Αυτή η ανελαστικότητα, σε συνδυασμό με γηράσκοντα πληθυσμό — 23,3% άνω 65 ετών σήμερα, 33,8% ως το 2050 (Eurostat μέσω ΣΤΟΧΑΣΙΣ) — και νέες υψηλοαξιακές θεραπευτικές κατηγορίες, εξηγεί γιατί βλέπουμε €4,05 δισ. αγορά το 2024 (αύξηση 6,9%).
Πίσω από αυτόν τον αριθμό υπάρχουν τρεις δομικοί παράγοντες που λειτουργούν ανεξάρτητα από τη δημόσια δαπάνη. Είναι η γήρανση που δημιουργεί αυτόματη αύξηση ζήτησης χρόνιας θεραπευτικής αγωγής, η διεύρυνση κατηγοριών υψηλής αξίας (βιολογικά, φάρμακα παχυσαρκίας, ογκολογικά ) που αυξάνουν τη συνολική αξία ανεξάρτητα του αριθμού συσκευασιών και η ανελαστικότητα της ζήτησης καθώς η φαρμακευτική κατανάλωση δεν ακολουθεί τον οικονομικό κύκλο. Οι ιδιωτικές φαρμακαποθήκες έφτασαν τα €2,44 δισ. (+7,5%) και οι συνεταιρισμοί τα €1,61 δισ. (+5,9%), με ΜΕΡΜ 4,4% για την περίοδο 2018–2024.
Αλλά, ανάπτυξη κύκλου εργασιών δεν σημαίνει ευημερία κλάδου. Οι απαιτήσεις για GDP (ορθής πρακτικής διανομής) γίνονται ολοένα και πιο αυστηρές, με αποτέλεσμα, τα κόστη αποθήκευσης και διανομής να εκτοξεύονται και τα περιθώρια κέρδους παραμένουν κλασματικά. Η πρόβλεψη για 2025 είναι ~3,5%, το μισό του 2024.
Ουσιαστικά ο κλάδος μεγαλώνει και ωριμάζει ταυτόχρονα. Αυτό σημαίνει λιγότερες εταιρείες, ισχυρότεροι παίκτες, μεγαλύτερη ανάγκη για πειθαρχία. Δεν είναι αρκετό να υπάρχεις στη σωστή αγορά πρέπει να είσαι ανθεκτικός μέσα σε αυτήν.
Ποια είναι τα προβλήματα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η αγορά σας;
Πρωτίστως τις ελλείψεις φαρμάκων. 1 στα 2 φάρμακα έχουν περιορισμένη διαθεσιμότητα στην Ελλάδα. Ο χρόνος πρόσβασης σε καινοτόμα φάρμακα επιδεινώθηκε κατά 67 ημέρες μέσα σε ένα χρόνο (EFPIA, 2024 μέσω ΣΤΟΧΑΣΙΣ) και η αιτία δεν είναι τα logistics αλλά η πολιτική τιμών. Η Ελλάδα δεν είναι αρκετά ελκυστική αγορά για πλήρη διαθεσιμότητα και η φαρμακαποθήκη διαχειρίζεται ελλείψεις που δεν δημιούργησε, με νομική υποχρέωση εφοδιασμού.
Επίσης, υπάρχει δομική πίεση στο κεφάλαιο κίνησης καθώς χρηματοδοτούμε άτυπα την αλυσίδα καθώς εισπράττουμε αργά παρότι εξοφλούμε γρήγορα. Η αναντιστοιχία δεσμεύει εκατοντάδες εκατομμύρια κεφαλαίου σε επίπεδο κλάδου χωρίς αντίκρισμα. Άλλο ένα κομμάτι είναι τα ασφυκτικά χαμηλά περιθώρια κέρδους. Δουλεύουμε για ένα 5% της λιανικής τιμής του φαρμάκου στην Ευρώπη και μέσα σε αυτό το 5% έχουμε logistics, GDP compliance, ρίσκο, επενδύσεις & τόκους. Το μεικτό περιθώριο κέρδους κυμαίνεται από ~4,2% για τους συνεταιρισμούς έως ~6,1% για τις ιδιωτικές εταιρείες με καθαρά κέρδη σε κλασματικά επίπεδα.
Και τέλος, είναι η αδιέξοδη κλαδική διάρθρωση. Έχουμε πάνω από 140 εταιρείες για μια αγορά €4 δισ. με καθαρά περιθώρια κέρδους κάτω του 1% για την πλειονότητα. Ένας κύκλος €20 εκατ. με περιθώριο κέρδους 1% αποδίδει €200.000 καθαρό ετησίως που είναι ανεπαρκές για επένδυση σε logistics, νέες τεχνολογίες, αναβάθμιση του ανθρώπινου κεφαλαίου.
Η μαθηματική λογική οδηγεί αναπόφευκτα σε συρρίκνωση. Και αυτό δεν είναι αποτυχία διοίκησης αλλά αναγκαία ωρίμανση. Τα τελευταία 18 μήνες είδαμε αρκετές αναγκαστικές εξόδους από την αγορά.
Ποιες οι προσδοκίες σας για το μέλλον;
Η αγορά δεν ρωτά πλέον αν θα αναπτυχθεί ρωτά ποιοι θα αναπτυχθούν μαζί της. Μελέτη της ΣΤΟΧΑΣΙΣ εκτιμά αύξηση ~3,5% για το 2025, περίπου το ήμισυ του ρυθμού του 2024. Αυτή η επιβράδυνση δεν είναι έκπληξη. Το 2024 ήταν χρονιά αποκατάστασης. Η αγορά δεν συρρικνώνεται, ωριμάζει και στην ωρίμανση αυτού του κλάδου, το ερώτημα δεν είναι πόση ανάπτυξη θα δούμε, είναι ποιοι θα είναι σε θέση να την αξιοποιήσουν.
Προσωπικά βλέπω τρεις τάσεις που θα διαμορφώσουν τον κλάδο τα επόμενα χρόνια. Πρώτη, και η πιο σημαντική είναι η αλληλεξάρτηση βιωσιμότητας. Η απάντηση δεν είναι κυρίως τεχνολογική είναι σχεσιακή. Η βιωσιμότητα της φαρμακαποθήκης και η βιωσιμότητα των φαρμακείων είναι το ίδιο πρόβλημα. Όταν ένα φαρμακείο έχει δυσκολίες ρευστότητας, αυτές εμφανίζονται στον δικό μας ισολογισμό ως DSO και επισφάλεια. Όταν ένα φαρμακείο σε απομακρυσμένη περιοχή κλείνει, ο ασθενής χάνει πρόσβαση σε φάρμακα. Αυτή η αλληλεξάρτηση δεν είναι ρητορική είναι αριθμητική.
Αυτό αλλάζει το επιχειρηματικό ερώτημα. Δεν ρωτάμε «πόσο να πουλήσουμε σήμερα στο φαρμακείο» ρωτάμε «πόσο μπορεί να αντέξει το φαρμακείο ώστε να είναι βιώσιμος αντισυμβαλλόμενος για τα επόμενα χρόνια». Αυτή είναι πολύ διαφορετική λογική που θα χωρίσει τους επιζώντες του κλάδου από τους υπόλοιπους.
Δεύτερη, είναι η περαιτέρω συγκέντρωση. Ο αριθμός επιχειρήσεων δεν είναι βιώσιμος με τα σημερινά margins. Θα δούμε εξόδους, εξαγορές, αναδιαρθρώσεις. Δεν είναι καταστροφή, είναι αναγκαία ωρίμανση. Αυτό που μετράει δεν είναι πόσες εταιρείες υπάρχουν, αλλά ποιες θα βγουν ισχυρότερες. Και η ισχύς δεν θα έρθει από μέγεθος μόνο, θα έρθει από χρηματοοικονομική πειθαρχία, επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα και μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα.
Και τρίτη, είναι οι επενδύσεις και η τεχνολογία με πρακτική αξία. Ρωτάμε πού η τεχνολογία δίνει μετρήσιμο αποτέλεσμα όχι ποια επένδυση φαίνεται εντυπωσιακή. Πόσες ημέρες αποθεμάτων δεσμεύουμε χωρίς λόγο; Ποια φαρμακεία εμφανίζουν αποκλίσεις πριν γίνουν πρόβλημα; Ποια σκευάσματα βρίσκονται σε κίνδυνο έλλειψης τον επόμενο μήνα; Αυτά μετράνε σε ημέρες αποθεμάτων, ποσοστά εκπλήρωσης παραγγελιών, κόστος κεφαλαίου κίνησης.
Ο οργανισμός που θα αξιοποιήσει τα εργαλεία αυτά πρώτος θα έχει πραγματικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Η τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζεται ως καταλύτης παραγωγικότητας για κάθε κλάδο. Πού βρίσκεται σήμερα το φαρμακευτικό χονδρεμπόριο στη διαδρομή του ψηφιακού μετασχηματισμού, και πώς βλέπει ο ΠΕΙΦΑΣΥΝ την εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στις εργασίες του;
Στη φαρμακαποθήκη, η ερώτηση δεν είναι αν θα υιοθετήσουμε τεχνητή νοημοσύνη αλλά σε ποια από τα προβλήματά μας η ΤΝ δίνει μετρήσιμο αποτέλεσμα. Αυτή η διάκριση δεν είναι σημασιολογική. Είναι η διαφορά μεταξύ επένδυσης και πειράματος.
Το πλαίσιο είναι σαφές. Σύμφωνα με την Εθνική Τράπεζα (ΜμΕ Α’ Εξ. 2025, KANTAR), ήδη 1 στις 3 ελληνικές ΜμΕ έχει έρθει σε επαφή με εργαλεία ΤΝ. Στον κλάδο υπηρεσιών, όπου ανήκει η φαρμακαποθήκη, το ποσοστό φτάνει το 40%. Η ΕΕ στοχεύει 75% επιχειρήσεων να χρησιμοποιούν ΤΝ έως το 2030. Αυτά τα νούμερα δείχνουν κινητοποίηση αλλά αυτό που με ενδιαφέρει δεν είναι η γενική εικόνα.
Ο ΠΕΙΦΑΣΥΝ δουλεύει με συγκεκριμένες επιχειρησιακές ερωτήσεις: Πόσες ημέρες αποθέματος δεσμεύουμε χωρίς λόγο και πού ακριβώς; Ποια φαρμακεία εμφανίζουν αποκλίσεις στις εισπράξεις πριν αυτές γίνουν πρόβλημα DSO; Ποια σκευάσματα βρίσκονται σε κίνδυνο έλλειψης τον επόμενο μήνα όχι αυτόν που πέρασε;
Τα δεδομένα υπάρχουν ήδη στα συστήματά μας. Η ΤΝ δεν τα δημιουργεί, τα κάνει αξιοποιήσιμα σε πραγματικό χρόνο. Αυτή είναι η μόνη χρήση που αξιολογούμε.
Αλλά η αξία δεν περιορίζεται στα εσωτερικά αποτελέσματα. Ένα σύστημα που βελτιστοποιεί τον εφοδιασμό και προβλέπει έγκαιρα τη ζήτηση αποδεσμεύει χρόνο και κεφάλαιο κίνησης από κάθε φαρμακείο. Ο φαρμακοποιός που δεν διαχειρίζεται αβεβαιότητα εφοδιασμού ή αχρείαστα αποθέματα έχει χρόνο και πόρους να εστιάζει στο κυρίαρχο αντικείμενό του, τη φαρμακευτική φροντίδα, την παρακολούθηση θεραπευτικής αγωγής, τη συμβουλευτική υπηρεσία & τον πλήρη επιστημονικό ρόλο για τον οποίο εκπαιδεύτηκε.
Αυτό είναι το βαθύτερο domino effect της τεχνολογίας στην αλυσίδα αξίας. Η επιχειρησιακή βελτιστοποίηση στη φαρμακαποθήκη μεταφράζεται σε υψηλότερη ποιότητα υπηρεσιών προς τον ασθενή μέσω του φαρμακείου που λειτουργεί με λιγότερες τριβές και περισσότερη εστίαση.
Η ίδια η έρευνα της ΕΤΕ δείχνει ότι ο κύριος λόγος μη χρήσης ΤΝ στις ελληνικές επιχειρήσεις δεν είναι κόστος ή ρύθμιση, είναι «δεν με αφορά». Αυτό δεν είναι τεχνολογικό εμπόδιο είναι γνωσιακό και στον κλάδο μας, αυτό το κενό θα δημιουργήσει ανταγωνιστική απόκλιση εντός της επόμενης τριετίας
Πηγή: naftemporiki.gr
