Σύμφωνα με τις
επιταγές της Κοινοτικής Οδηγίας κάθε φαρμακοποιός που κατέχει άδεια λειτουργίας φαρμακείου στην
Ελλάδα μπορεί να δημιουργήσει ιστοσελίδα ηλεκτρονικού φαρμακείου από όπου και
θα εμπορεύεται φαρμακευτικά και παραφαρμακευτικά προϊόντα σύμφωνα πάντα με τις
ισχύουσες διατάξεις της φαρμακευτικής νομοθεσίας και του ηλεκτρονικού εμπορίου.
Επιπροσθέτως
και προκειμένου να διασφαλιστεί η δημόσια υγεία αλλά και η εύρυθμη λειτουργία
της εσωτερικής αγοράς, εφόσον επιβληθεί για λόγους εναρμόνισης με την Κοινοτική
Οδηγία η διάθεση των ΜΥΣΥΦΑ από
ηλεκτρονικά φαρμακεία, προτείνονται τα κάτωθι:
Α) Εξορθολογισμένη
και υπό όρους διάθεση των ΜΥΣΥΦΑ από ηλεκτρονικά φαρμακεία, και εκπαίδευση του
αγοραστικού κοινού ως προς αυτή την κατεύθυνση.
Β) Διαμόρφωση νέων
και ιδιαίτερων συνθηκών αγοράς-πώλησης, ώστε να γίνεται άμεσα αντιληπτός από
τον χρήστη ο ιδιάζων χαρακτήρας του συγκεκριμένου αγαθού αλλά και η
υπευθυνότητα-επικινδυνότητα που πρέπει απαραίτητα να συμβαδίζει με την
αγορά-χρήση τους.
Γ) Επιβολή
περιορισμών στη μέγιστη ποσότητα αγοράς ανά ασθενή που να συνδέονται με τη
μέγιστη ημερήσια δόση-μέγιστο επιτρεπόμενο χρόνο χρήσης ή εφαρμογής. Με τον
τρόπο αυτό ελαχιστοποιούνται φαινόμενα υπερδοσολογίας, εξαγωγών ή προμήθειας
μεγάλης ποσότητας φαρμάκων με σκοπό την παράνομη διάθεση τους από άλλα κανάλια
διανομής και παρενέργειες εξαιτίας ληγμένων προϊόντων ή κακώς διατηρημένων. Και
τέλος επιβολή πλαφόν ποσότητας πώλησης ανά φαρμακείο έτσι ώστε να μην
διασαλευτεί η εύρυθμη λειτουργία της αγοράς με τεχνητές ελλείψεις, εξαγωγές
αλλά κυρίως να μην διακυβευτεί η δημόσια υγεία. Ο προσωπικός φαρμακοποιός και η
κατά πρόσωπο εξυπηρέτηση εξάλλου πρέπει να παραμείνουν στην πρώτη γραμμή, όσον
αφορά τη διάθεση των ΜΥΣΥΦΑ στο κοινό.
Επί του πρακτέου και στοχεύοντας στην
υλοποίηση των παραπάνω , εισηγούμαστε τα κάτωθι όσων αφορά τις υποχρεώσεις των
φαρμακοποιών που επιθυμούν να δημιουργήσουν ηλεκτρονικό φαρμακείο που θα
διακινεί και ΜΥΣΥΦΑ:
Α. Η άδεια για το
ηλεκτρονικό φαρμακείο να εκδίδεται από τον οικείο φαρμακευτικό σύλλογο και τον
Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο και να υπάρχει ηλεκτρονική διασύνδεση με το site του
Πανελληνίου ώστε να ελέγχεται η εγκυρότητα του ηλεκτρονικού φαρμακείου. Όλα τα ηλεκτρονικά φαρμακεία θα στηρίζονται
σε κοινή πλατφόρμα, δικαιοδοσίας του Πανελληνίου, ώστε να μπορεί να κατεβάζει ο
διαχειριστής της πλατφόρμας την ηλεκτρονική σελίδα σε περίπτωση βεβαιωμένης
παράβασης των κανόνων λειτουργίας. Επίσης, σύμφωνα με τις επιταγές της
κοινοτικής οδηγίας θα υπάρχει κοινό λογότυπο σε κάθε ηλεκτρονική σελίδα που θα
πιστοποιεί την εγκυρότητα του ιστοχώρου.
Ο φαρμακοποιός που θα υποβάλλει αίτηση για άδεια ίδρυσης και λειτουργίας
ηλεκτρονικού φαρμακείου πρέπει εκτός από άδεια λειτουργίας να διαθέτει και να
λειτουργεί ως υπεύθυνος φαρμακοποιός φαρμακείο για χρονικό διάστημα τουλάχιστον
ενός έτους από την ημερομηνία της αίτησης. Αυτό προκύπτει με τη λογική της
απόκτησης εργασιακής εμπειρίας αλλά και αναγνώρισης κινδύνων, ειδικά σε εξ
αποστάσεως πωλήσεις όπου οι συνθήκες επικοινωνίας με τον ασθενή δυσχεραίνουν.
(Εξάλλου είναι σύνηθες φαινόμενο ο αποκλεισμός των εφημεριών και στα
νεοϊδρυθέντα φυσικά φαρμακεία για χρονικό διάστημα 1-2 μηνών έως ότου
αποκτήσουν την βασική εργασιακή εμπειρία). Έτσι αποθαρρύνουμε τη δημιουργία
φαρμακείων «βιτρίνας» που θα εξυπηρετούν ξένα προς τον κλάδο συμφέροντα.
Β. Ο φαρμακοποιός
θα υπογράφει υπεύθυνη δήλωση όπου δηλώνει απερίφραστα ότι θα επιμελείται ο
ίδιος αυτοπρόσωπος των ηλεκτρονικών πωλήσεων φαρμάκων και που ορίζονται στις επιτρεπόμενες από τον ΕΟΦ
λίστες καθώς και σε ποσότητες και τιμές που θα εναρμονίζονται με τις υπουργικές
αποφάσεις. (ΤΟΝΙΖΟΥΜΕ ΟΤΙ ΟΙ ΕΠΙΤΡΕΠΟΜΕΝΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΠΡΟΣ ΠΩΛΗΣΗ
ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΑΝΑΚΑΘΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΟΦ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΣΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΙΣ
ΑΓΟΡΑΣ ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΝΑΡΜΟΝΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 24 ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ-(24)< Ως εκ τούτου και με γνώμονα τη νομολογία του
Δικαστηρίου, τα κράτη μέλη θα πρέπει να μπορούν να επιβάλλουν όρους που
δικαιολογούνται από την προστασία της δημόσιας υγείας για τη λιανική διάθεση
φαρμάκων τα οποία διατίθενται προς πώληση εξ αποστάσεως μέσω των υπηρεσιών της
κοινωνίας της πληροφορίας. Οι όροι αυτοί δεν θα πρέπει να περιορίζουν
αδικαιολόγητα τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς>.-Π.Χ. ΠΕΡΙΟΔΟΥΣ
ΕΛΛΕΙΨΗΣ ΕΝΟΣ ΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΙΡΕΤΑΙ Η ΑΔΕΙΑ ΠΩΛΗΣΗΣ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΑ
ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Ο ΑΔΕΙΟΥΧΟΣ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟΣ ΟΦΕΙΛΕΙ ΝΑ ΕΝΑΡΜΟΝΙΖΕΤΑΙ
ΑΥΣΤΗΡΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΠΙΤΑΓΕΣ ΤΟΥ ΕΟΦ).
Γ. Υποχρεούται να
κρατά αποθήκη από όπου θα φαίνεται κάθε στιγμή το στοκ καθώς οφείλει να
διαθέτει στο κοινό εξ αποστάσεως συγκεκριμένο κάθε φορά κλάσμα του στοκ που
διαθέτει, όπως αυτό θα καθοριστεί, ώστε να μην παρατηρείται έλλειψη στην τοπική αγορά και πάλι σύμφωνα με το άρθρο 24
της ΕΟ. Επιπλέον υποχρεούται να συντάξει και να καταθέσει κατάλογο με τους
προμηθευτές του και να τον ανανεώνει σε κάθε αλλαγή έτσι ώστε να μπορεί να
ελεγχθεί και να διασφαλίσει η νομιμότητα και γνησιότητα των φαρμάκων που
διατίθενται στο κοινό σύμφωνα με το μέρος VII της ΚΥΑ αλλά και το άρθρο 16 της
ΚΟ-(16) <Για να εξασφαλιστεί η
διαφάνεια, θα πρέπει να δημοσιεύεται σε βάση δεδομένων που θα πρέπει να
δημιουργηθεί σε επίπεδο Ένωσης κατάλογος των χονδρεμπόρων για τους οποίους έχει
διαπιστωθεί ότι συμμορφώνονται προς την εφαρμοστέα νομοθεσία της Ένωσης μέσω
επιθεώρησης από αρμόδια αρχή ενός κράτους μέλους>.-Κρίνεται αναγκαίο για
αυτό το λόγο να τηρείται επιπλέον και ηλεκτρονικό αρχείο των προμηθευτών ανά
φαρμακείο που θα ανανεώνεται σε πραγματικό χρόνο ώστε να έχει σε αυτό πρόσβαση
ο ΕΟΦ και οι υπόλοιπες ελεγκτικές αρχές ανά πάσα ώρα.
Δ. Οφείλει να
υπογράψει και να καταθέσει στο σύλλογό του υπεύθυνη δήλωση όπου θα δηλώνει
απερίφραστα ότι θα τηρεί τους όρους της ΚΥΑ περί διαφήμισης και
πληροφόρησης των ιδιοτήτων των φαρμάκων προς τον κοινό και ειδικότερα των
άρθρων 121,122 και 123. Επιπλέον είναι προφανές ότι η δημιουργία ηλεκτρονικών
φαρμακείων αποσκοπεί στην αύξηση των σημείων διάθεσης κατά τις μνημονικές
επιταγές, στην εξυπηρέτηση απομακρυσμένων περιοχών χωρίς φαρμακείο αλλά και στην
πρόσβαση στο φάρμακο ανθρώπων με κινητικά προβλήματα ή περιορισμό χρόνου για
φυσικές αγορές. Τα ηλεκτρονικά φαρμακεία δεν πρέπει να ενισχύουν την
πολυφαρμακία ούτε να προωθούν την άσκοπη χρήση φαρμάκων μέσω της αυθόρμητης αγοράς
ΜΥΣΥΦΑ. Ο χρήστης του ηλεκτρονικού φαρμακείου πρέπει να προβεί σε αγορά εφόσον
το επιθυμεί και όχι ως συμπληρωματική πώληση για να «βγουν» τα έξοδα αποστολής.
Για αυτό θα πρέπει να δοθεί ειδική προσοχή στον τρόπο που θα στηθεί η
ηλεκτρονική σελίδα ώστε να μην οδηγεί σε αυθόρμητη αγορά φαρμάκων. Μια
ριζοσπαστική πρόταση, που διασφαλίζει τα παραπάνω, θα ήταν να δημιουργηθεί
ξεχωριστό site για αγορά ΜΥΣΥΦΑ από αυτό που προορίζεται για αγορά παραφαρμακευτικών προϊόντων. Επιπλέον και για λόγους διασφάλισης δημόσιας
υγείας αλλά και αποτροπής εξαγωγών προτείνεται να αλλάξει η συσκευασία των
ΜΥΣΥΦΑ που προορίζονται για ηλεκτρονικές πωλήσεις και ως προς το σχήμα και
χρώμα του κουτιού αλλά και ως προς των
αριθμό χαπιών και την τιμή του σκευάσματος σε σχέση με αυτά που διατίθενται από
το φυσικό φαρμακείο. Επιπροσθέτως ο υπεύθυνος φαρμακοποιός θα δεσμεύεται ότι
δεν προτίθεται να χρησιμοποιήσει τον ιστοχώρο για προβολή και διαφήμιση άλλων
δραστηριοτήτων της επιχείρησης αλλά θα τον διαθέτει αποκλειστικά για εξ αποστάσεως
πώληση των επιτρεπόμενων φαρμάκων.
Ε. Επιπλέον σύμφωνα
με το άρθρο 85γ της ΚΟ παράγραφος γ)< τα
φάρμακα συμμορφώνονται προς την εθνική νομοθεσία του κράτους μέλους προορισμού
σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1>, ο φαρμακοποιός οφείλει να ελέγχει
και να συμμορφώνεται με τη νομοθεσία που ισχύει στις χώρες αποστολής ,σε
περιπτώσεις διακρατικών πωλήσεων. Ωστόσο επειδή στην πράξη κάτι τέτοιο φαντάζει
αδύνατο, προτείνεται οι αγοροπωλησίες να
διενεργούνται μόνο στην Ελληνική επικράτεια.
Συνάμα, σε αυτό το σημείο κρίνεται απαραίτητο στο όνομα της ιστοσελίδας
να χρησιμοποιείται αποκλειστικά το όνομα του αδειούχου φαρμακοποιού έτσι ώστε
να είναι πιο εύκολος ο εντοπισμός και αποκλεισμός των μη πιστοποιημένων
ηλεκτρονικών φαρμακείων καθώς η ΚΟ στο άρθρο 85γ παράγραφος 4 ορίζει ότι:< 4. Κάθε κράτος μέλος καταρτίζει ιστοσελίδα
που παρέχει τουλάχιστον τα ακόλουθα :γ) τον κατάλογο των προσώπων που
προσφέρουν τα φάρμακα προς πώληση εξ αποστάσεως στο κοινό μέσω των υπηρεσιών
της κοινωνίας της πληροφορίας σύμφωνα με την παράγραφο 1, καθώς και τις
διευθύνσεις των ιστοσελίδων τους>. Γίνεται άμεσα αντιληπτό πως αν το
όνομα των ιστοσελίδων είναι ίδιο με των αδειούχων φαρμακοποιών ελαχιστοποιείται
ο χρόνος ελέγχου της νομιμότητας των ιστοσελίδων αλλά και εντοπίζεται αμέσως ο
υπεύθυνος φαρμακοποιός σε περίπτωση που προκύψει νομικό ζήτημα.
ΣΤ .Επίσης ο φαρμακοποιός οφείλει
να δημιουργήσει τη σελίδα του ηλεκτρονικού του καταστήματος αυστηρά και
απαρέγκλιτα από το μοντέλο που θα οριστεί και επιπλέον να δεσμεύεται γραπτώς ότι
τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών του ιστοχώρου του θα χρησιμοποιηθούν
αποκλειστικά για την ασφαλή πώληση και δεν θα εκχωρηθούν σε τρίτους μη
έχοντες σχέση με το χώρο. Ωστόσο τα κρυπτογραφημένα στοιχεία πωλήσεων θα
μπορούν και θα πρέπει να παραδίνονται στις αρμόδιες αρχές (π.χ. ΕΟΦ, ΣΔΟΕ) εφ
όσων απαιτηθεί για να διαπιστωθούν ασυνήθιστα
μεγάλες ή συχνές πωλήσεις από την ίδια ηλεκτρονική ή φυσική διεύθυνση,
ταυτότητα ή κωδικό χρήστη. Επιπλέον οι αποδείξεις που θα συνοδεύουν τα προϊόντα
θα πρέπει να εκδίδονται με ηλεκτρονικό μηχανισμό με πλήρη περιγραφή του
προϊόντος, ώστε να υπάρχει πλήρης διαφάνεια στην πώληση και το φυσικό και
ηλεκτρονικό φαρμακείο θα λειτουργούν με το ίδιο ΑΦΜ. Τέλος θα οριστούν πρωτόκολλα ασφαλείας για τις χρηματικές
συναλλαγές αλλά και οι παράμετροι διασφάλισης της τήρησης της ορθής πρακτικής
αποστολής φαρμακευτικών προϊόντων.
Όσον αφορά το περιβάλλον στο οποίο
ο υποψήφιος αγοραστής θα κληθεί να διεκπεραιώσει την αγορά, προτείνονται τα
εξής στάδια:
Α) Πριν προβεί σε
οποιαδήποτε συναλλαγή ο χρήστης-ασθενής εισάγει τον αριθμό της αστυνομικής του
ταυτότητας σε ειδικό πεδίο όπου συνδέεται με αρμόδια αρχή για ID CONTROL όπως
συμβαίνει και στα αεροδρόμια. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται και η πραγματική
υπόσταση του αγοραστή αλλά και ελέγχεται ηλικιακά καθώς πρέπει να είναι άνω των
18 για να προχωρήσει η πώληση. Ο φαρμακοποιός δεν έχει πρόσβαση στα στοιχεία
της ταυτότητας απλά η αρμόδια αρχή επιτρέπει ή μπλοκάρει την πώληση σε
περίπτωση πλαστής ταυτότητας. Επιπλέον
απαραιτήτως συμπληρώνει σε ειδική φόρμα τα στοιχεία του και δηλώνει αν πάσχει
από οποιαδήποτε χρόνια πάθηση ή σύνδρομο καθώς και την φαρμακευτική αγωγή που
ακολουθεί. Συνεπώς ο φαρμακοποιός που
επιμελείται την πώληση καθίσταται υπεύθυνος σε περίπτωση αλληλεπίδρασης των
πωληθέντων με την υπάρχουσα αγωγή και σε περίπτωση αντένδειξης της χρήσης για
βεβαιωμένη πάθηση. Τέλος ο αγοραστής δηλώνει ρητά ότι τα συγκεκριμένα
σκευάσματα προορίζονται αυστηρά για προσωπική χρήση και όχι πώληση (παραθέτουμε
και τους αντίστοιχους νόμους και διατάξεις).
Β. Ο χρήστης
μεταφέρεται στο χώρο όπου είναι ταξινομημένα τα ΜΥΣΥΦΑ ανά θεραπευτικές
κατηγορίες. Μόλις επιλέξει το σκεύασμα που τον ενδιαφέρει και πριν επιλέξει
ποσότητα μεταφέρεται σε ιστοσελίδα (ίσως του ΕΟΦ) όπου εμφανίζεται το φύλλο
οδηγιών του φαρμάκου και για προχωρήσει η πώληση στο επόμενο στάδιο πρέπει να
τσεκάρει το πεδίο που λέει ότι διάβασε και κατανόησε το φύλλο οδηγιών. Στο
επόμενο στάδιο μεταφέρεται σε ειδική σελίδα του e-shop όπου έχει τη δυνατότητα
να στείλει οποιαδήποτε ερώτηση ή απορία του σχετικά με τη χρήση των
σκευασμάτων, όπως επίσης υπάρχει και link τύπου aegate όπου μπορεί να
διαπιστώσει ενδεχόμενη αλληλεπίδραση φαρμάκων. (ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ
ΚΑΤΑΔΕΙΚΝΥΟΥΜΕ ΟΤΙ Η ΕΥΘΥΝΗ ΤΗΣ ΟΡΘΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΜΥΣΥΦΑ ΙΣΟΜΕΡΙΖΕΤΑΙ ΜΕΤΑΞΥ
ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΥΠΕΡΤΟΝΙΖΟΥΜΕ ΟΤΙ, ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕ ΤΑ
ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΣΚΟΠΟΣ Η
ΠΩΛΗΣΗ ΜΥΣΥΦΑ ΑΛΛΑ Η ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΗ ΚΑΙ ΥΠΟ ΟΡΟΥΣ ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΟΥΣ).
Γ) Στο τρίτο στάδιο
ο χρήστης επιλέγει την ποσότητα όπου όπως προείπαμε υπάρχει μέγιστο όριο. Σε
περίπτωση που επιλεγεί μεγαλύτερη ποσότητα από την προβλεπόμενη εμφανίζεται
προειδοποιητικό μήνυμα που εξηγεί το επιτρεπτό δοσολογικό σχήμα. Επίσης στο
συγκεκριμένο στάδιο εμφανίζονται και προειδοποιητικά μηνύματα που αφορούν την
ημερομηνία λήξης και τις συνθήκες φύλαξης των φαρμάκων.
Εν κατακλείδι, αποσκοπούμε στη δημιουργία
ενός εντελώς νέου περιβάλλοντος ηλεκτρονικών πωλήσεων που ουδόλως μοιάζει με το
υπάρχον (καλαθάκι, επιλέγω είδος, ποσότητα και τέλος) με πολλαπλά στάδια
ελέγχου και αποκλεισμού της πώλησης με
τα οποία ευελπιστούμε ο αγοραστής , όχι
απαραίτητα να τρομάξει, αλλά σαφώς να προβληματιστεί για την σχέση
οφέλους-κινδύνου-τιμής που συνοδεύουν τις ηλεκτρονικές πωλήσεις φαρμάκων.
Ελένη Τριανταφυλλίδου
Αντιπρόσωπος του ΦΣ Έβρου στον ΠΦΣ
Υποψήφια για το ΔΣ του ΠΦΣ με την ΑΕΣΠ
){kind=link}